O PIERNIKACH...

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
7 grudnia 2020

Zbliżają się Święta Bożego Narodzenia, które wielu osobom kojarzą się nie tylko z zapachem choinki, ale także z zapachem i smakiem pierników.
„Piernik – to ciasto z mąki i miodu nazywane miodownikiem, a od przyprawy korzennej, czyli pieprznej po staropolsku „piernej" przezwane "piernikiem” / Z. Gloger, Encyklopedia staropolska ilustrowana/.

Nie tylko Toruń znany był z wypieku pierników. W wielu miastach na Śląsku funkcjonowały cechy piernikarskie. Największym ośrodkiem piernikarskim był Wrocław, a także: Jelenia Góra, Nysa, Brzeg, Opole, Racibórz, Pszczyna i Cieszyn. Najstarsza wzmianka o raciborskim piernikarstwie pochodzi z roku 1593, i zawiera informację, iż „Burmistrz i rajcowie miasta Raciborza poświadczają , że stawił się przed nimi mistrz Hans Scheffeld, piernikarz, prosząc o zezwolenie na prowadzenie ławy piernikarskiej i o zatwierdzenie artykułów cechowych”. Pod koniec XVIII w. w Generalnych tabelach statystycznych Śląska z 1787 r. opracowanych przez Tadeusza Ładogórskiego wymienione są dwa warsztaty piernikarskie działające w Raciborzu. Tradycje piernikarskie były kontynuowane w naszym mieście aż do lat 30-tych XX wieku. Ostatnie tradycyjne pierniki wypiekano w piekarni Halamy na Ostrogu. Terminował u niego ostatni Raciborzanin, który uzyskał w 1938 roku w Opolu dyplom mistrza piernikarskiego - Karol Grzonka z Płoni. W Raciborzu odbywały się targi piernikarskie w dniu św. Mikołaja /6.XII/ i na św. Klemensa, patrona piekarzy /15.III/. Także zakłady cukiernicze Sobtzika i Preissa produkowały do pocz. XX w. pierniki odciskane z form drewnianych.
Ciasto na pierniki tradycyjne, odciskane w formach drewnianych składało się przede wszystkim z mąki żytniej i niewielkiej ilości mąki pszennej. Do mąki dodawano taką ilość miodu kubańskiego, aby ciasto było twarde. Wyrobione ciasto wkładano do drewnianych beczek, które przykrywano i pozostawiano w piwnicy na rok, by uległo procesom fermentacji. Po tym czasie wyrabiano ciasto na specjalnym stoliku z zamontowaną ruchomą żerdką. Jeden z piernikarzy przesuwał ciasto na stoliku, a drugi poruszał ruchome, drewniane ramię, które uderzało w ciasto. Po wyrobieniu ciasta wciskano go w formy, a następnie po wyjęciu z formy na łopatach wkładano do pieca.
Formy piernikarskie były najczęściej zamawiane u snycerzy, którzy wycinali je w drewnie owocowym (grusza, śliwa, jabłoń). Muzeum w Raciborzu posiada w swej kolekcji 33 formy piernikarskie. Tematy na rzeźbione na formach są różnorodne: antropomorficzne – rycerze, damy, jeźdźcy na koniach, niemowlęta w powijakach, zoomorficzne – baranki, koguciki, dziki, ryby. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują formy przedstawiające cesarza Fryderyka Wielkiego na koniu, scenę biblijną Adam i Ewa w raju. Największa forma, licząca aż 105 cm wysokości pochodzi z 1828 roku i przedstawia rycerza, u stóp którego widnieje herb Raciborza.
Wszystkim życzymy udanych wypieków świątecznych. 

Julita Ćwikła

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

    Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

  • Powiększ zdjęcie Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

    Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

  • Powiększ zdjęcie Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

    Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

  • Powiększ zdjęcie Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

    Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

  • Powiększ zdjęcie Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

    Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

  • Powiększ zdjęcie Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

    Forma piernikarska, XVIII/XIX w.

  • Powiększ zdjęcie Formy piernikarskie, XVIII/XIX w.

    Formy piernikarskie, XVIII/XIX w.